بهترین برنامه غذایی کات بدنسازی برای چربی سوزی بدون از دست دادن عضله
دوره کات یکی از مهمترین مراحل در بدنسازی است که هدف اصلی آن کاهش درصد چربی بدن و حفظ حجم...
مطالعه مقاله
مطالب لایف دایت آموزشی هستند و جایگزین تشخیص، درمان یا برنامه اختصاصی متخصص تغذیه و پزشک نیستند.
اگر قصد کاهش وزن داشته باشید، احتمالاً بین دو روش پرطرفدار مردد شدهاید: فستینگ یا رژیم کالری شمار. در فستینگ بیشتر روی زمان خوردن تمرکز میشود، اما در رژیم کالریشماری مقدار انرژی دریافتی روزانه اهمیت دارد. سؤال اصلی این است که کدامیک سریعتر چربی بدن را کاهش میدهد و کدام روش در بلندمدت نتیجه بهتری دارد؟
شواهد علمی نشان میدهند که در بیشتر افراد، برتری چشمگیری برای فستینگ نسبت به محدودیت روزانه کالری وجود ندارد. عامل مهمتر، ایجاد کسری انرژی و توانایی ادامه دادن برنامه غذایی در طولانیمدت است. با این حال، برای بعضی افراد حذف ساعتشماری و محدود کردن زمان غذا خوردن سادهتر است و برای برخی دیگر آزادی بیشتر در زمان وعدهها باعث میشود رژیم کالری شمار قابل تحملتر باشد.
فستینگ یا روزهداری متناوب به الگوهایی گفته میشود که در آنها فرد بین دورههای غذا خوردن و نخوردن جابهجا میشود.
در بسیاری از انواع فستینگ، به جای اینکه مشخص شود دقیقاً چند کالری یا چه غذایی بخورید، زمان خوردن محدود میشود.
روشهای رایج عبارتاند از:
فستینگ لزوماً به این معنا نیست که میتوانید در زمان مجاز هر مقدار غذا بخورید و همچنان وزن کم کنید. اگر مجموع انرژی دریافتی بالا باشد، کاهش وزن ممکن است محدود یا متوقف شود. مطالعات مقایسهای نیز نشان میدهند بخش زیادی از اثر کاهش وزن این روش از کاهش کل انرژی دریافتی ناشی میشود.
در رژیم کالری شمار ابتدا انرژی تقریبی مورد نیاز بدن محاسبه میشود و سپس مقدار دریافت روزانه به شکلی تنظیم میشود که بدن در کسری کالری قرار بگیرد.
برای مثال، اگر فردی برای ثابت نگه داشتن وزن خود تقریباً به مقدار مشخصی انرژی نیاز داشته باشد، برنامه کاهش وزن میتواند مقدار کمتری از آن را در اختیار او قرار دهد.
در این روش معمولاً فرد میتواند زمان وعدههای غذایی را خودش انتخاب کند و تمرکز اصلی روی میزان مصرف روزانه است.
مزیت مهم رژیم کالری شمار این است که محدودیت زمانی سختی ندارد، اما در مقابل نیاز به توجه به حجم غذا، برچسبهای غذایی و اندازه وعدهها دارد.
اگر هدف فقط کاهش وزن باشد، پاسخ کوتاه این است:
هیچکدام برای همه افراد بهتر نیست.
مرورهای علمی جدیدتر نیز بهطور کلی نشان میدهند فستینگ و کاهش روزانه کالری از نظر کاهش وزن و چربی بدن نتایج نسبتاً مشابهی دارند و تفاوتهای گزارششده معمولاً کوچک هستند.
بنابراین روشی بهتر است که بتوانید واقعاً آن را ماهها و سالها ادامه دهید.
گاهی تصور میشود فستینگ به دلیل ایجاد یک حالت متابولیکی خاص، بدون توجه به مقدار غذا باعث کاهش وزن میشود. واقعیت کمی متفاوت است.
وقتی ساعت غذا خوردن محدود میشود، بسیاری از افراد:
همین کاهش انرژی دریافتی میتواند باعث کاهش وزن شود.
در مطالعهای روی افراد مبتلا به دیابت نوع 2 نیز محدود کردن زمان غذا خوردن باعث کاهش وزن شد و در آن جمعیت خاص حتی کاهش وزن بیشتری نسبت به گروه محدودیت کالری مشاهده شد؛ با این حال مطالعه کوچک بود و نمیتوان نتیجه آن را به همه افراد تعمیم داد.
در این روش اصل کار ساده است: بدن برای ادامه فعالیتهای خود انرژی مصرف میکند و اگر در یک بازه زمانی، انرژی دریافتی کمتر از انرژی مصرفی باشد، بدن ناچار میشود بخشی از ذخایر انرژی خود را مصرف کند.
به همین دلیل کسری کالری یکی از عوامل اصلی کاهش وزن است.
مزیت کالریشماری این است که فرد دقیقتر متوجه میشود چه مقدار غذا میخورد. بسیاری از مواد غذایی که حجم کمی دارند، مانند روغن، آجیل، شیرینیها و بعضی نوشیدنیها میتوانند انرژی زیادی داشته باشند و بدون توجه به مقدار آنها، دریافت روزانه بهسرعت بالا برود.
این یکی از مهمترین سؤالها درباره فستینگ است.
وقتی برای چند ساعت غذا نمیخوریم، بدن بهتدریج سهم بیشتری از چربی را بهعنوان سوخت استفاده میکند. اما سوزاندن چربی در چند ساعت مشخص، لزوماً به معنی کاهش بیشتر چربی بدن در پایان هفته یا ماه نیست.
آنچه اهمیت بیشتری دارد تعادل انرژی در یک دوره طولانیتر است.
یک متاآنالیز جدید نشان داده است که فستینگ و محدودیت مداوم انرژی در افراد دارای اضافهوزن یا چاقی بهطور کلی اثرات مشابهی بر وزن و چربی بدن دارند.
در برخی تحلیلها روشهایی مثل روزه یکدرمیان اندکی کاهش وزن بیشتر نشان دادهاند، اما این تفاوتها معمولاً کوچک بوده و هنوز مشخص نیست در بلندمدت اهمیت بالینی قابل توجهی داشته باشند.
اگر میزان کسری انرژی در دو رژیم مشابه باشد، انتظار نمیرود تفاوت بزرگی در سرعت کاهش وزن ایجاد شود.
مطالعات کنترلشده نشان دادهاند محدودیت زمانی غذا خوردن وقتی همراه با همان مقدار محدودیت کالری باشد، الزاماً کاهش وزن بیشتری ایجاد نمیکند.
بنابراین رژیمی که در شبکههای اجتماعی با عنوان «چربیسوزی سریع فستینگ» معرفی میشود، لزوماً از یک رژیم متعادل با کسری کالری مناسب سریعتر نیست.
اینجا تفاوت کاملاً فردی است.
فردی ممکن است بگوید:
«من دوست ندارم هر چیزی را وزن کنم؛ راحتترم بعد از ساعت مشخصی غذا نخورم.»
برای چنین فردی فستینگ میتواند سادهتر باشد.
فرد دیگری ممکن است صبحانه را دوست داشته باشد، ساعت کاری متغیری داشته باشد یا نتواند مدت زیادی بدون غذا بماند. در این شرایط، کالریشماری انعطاف بیشتری دارد.
فستینگ برای برخی افراد بعد از مدتی قابل تحمل میشود، اما بعضی افراد هنگام ناشتایی گرسنگی شدید، ضعف یا تمرکز کمتر تجربه میکنند.
در مقابل، رژیم کالری شمار اجازه میدهد غذا در چند وعده کوچکتر توزیع شود.
بنابراین واکنش افراد به این دو روش یکسان نیست و انتخاب برنامهای که گرسنگی قابل کنترلتری ایجاد کند، میتواند پایبندی را آسانتر کند.
در کالریشماری محدودیت زمانی خاصی وجود ندارد و تقریباً هر ماده غذایی میتواند در چارچوب برنامه قرار گیرد.
در فستینگ نیز الزاماً غذای خاصی ممنوع نیست، اما فرصت خوردن محدودتر است.
در هر دو روش، کیفیت رژیم همچنان اهمیت دارد؛ صرفاً رعایت ساعت غذا یا عدد کالری جای دریافت کافی پروتئین، سبزیجات، میوه، غلات کامل و سایر مواد مغذی را نمیگیرد.
ممکن است.
یکی از جذابیتهای فستینگ همین است که فرد الزاماً نیاز ندارد تکتک غذاهای خود را محاسبه کند.
اگر محدود شدن زمان غذا خوردن باعث شود مجموع دریافت غذایی کاهش پیدا کند، وزن نیز میتواند پایین بیاید. اما اگر فرد تمام غذاهای حذفشده را در پنجره غذایی جبران کند، ممکن است کاهش وزن قابل توجهی اتفاق نیفتد.
به همین دلیل فستینگ را نباید مجوز خوردن نامحدود در هشت ساعت باقیمانده دانست.
بله، اما لزوماً لازم نیست.
بعضی افراد از ترکیب این دو روش استفاده میکنند؛ برای مثال:
غذا خوردن بین ساعت 10 صبح تا 6 عصر + رعایت یک محدوده مشخص کالری.
این کار کنترل بیشتری روی دریافت انرژی ایجاد میکند، اما در عین حال رژیم را محدودتر میکند و ممکن است برای برخی افراد ادامه دادن آن دشوار شود.
مطالعات نشان ندادهاند که اضافه کردن محدودیت زمانی به یک رژیم کالری کنترلشده همیشه مزیت بزرگی برای کاهش وزن ایجاد میکند.
بنابراین اگر با یک رژیم متعادل کالریشمار نتیجه میگیرید، الزامی برای اضافه کردن فستینگ وجود ندارد.
فستینگ ممکن است برای فردی مناسبتر باشد که:
در چنین افرادی قانون ساده «در این ساعات غذا میخورم و خارج از آن غذا نمیخورم» ممکن است اجرای رژیم را راحتتر کند.
کالریشماری ممکن است انتخاب مناسبتری باشد اگر:
در این روش حتی میتوان بدون حذف کامل غذاهای مورد علاقه، مقدار و دفعات مصرف آنها را مدیریت کرد.
روش 16:8 یکی از رایجترین انواع فستینگ است.
برای مثال ممکن است فرد از ساعت 12 ظهر تا 8 شب غذا بخورد و از 8 شب تا ظهر روز بعد چیزی که انرژی دارد مصرف نکند.
اما تحقیقات نشان ندادهاند که 16:8 بهطور ذاتی از کسری کالری بهتر باشد. در یک کارآزمایی تصادفی، محدود کردن غذا به یک پنجره 8 ساعته بهتنهایی مزیت واضحی برای کاهش وزن و شاخصهای متابولیک ایجاد نکرد.
بنابراین 16:8 زمانی مفید است که برای سبک زندگی شما سادهتر باشد و در عمل باعث کنترل بهتر غذا خوردن شود.
این ادعا که فستینگ به شکل چشمگیری سوختوساز بدن را افزایش میدهد و باعث میشود بدون توجه به کالری بیشتر وزن کم کنیم، توسط شواهد فعلی تأیید نمیشود.
بدن در دوره ناشتایی نحوه استفاده از سوخت را تغییر میدهد، اما نتایج مطالعات مقایسهای نشان دادهاند وقتی میزان دریافت انرژی مشابه باشد، برتری واضحی برای فستینگ در کاهش وزن دیده نمیشود.
بنابراین بهتر است فستینگ را یک روش مدیریت الگوی خوردن بدانیم، نه یک میانبر متابولیکی برای لاغری.
هیچ رژیمی نمیتواند بهصورت انتخابی فقط چربی شکم یا پهلو را بسوزاند.
با کاهش چربی کل بدن، چربی ناحیه شکم نیز معمولاً کاهش پیدا میکند. محل و ترتیب کاهش چربی تا حد زیادی تحت تأثیر ویژگیهای فردی قرار دارد.
در یک مطالعه 12 ماهه، فستینگ همراه با محدودیت کالری نسبت به محدودیت روزانه کالری کاهش بیشتری در چربی احشایی ایجاد نکرد.
بنابراین برای کوچک شدن شکم مهمتر از نام رژیم، کاهش پایدار چربی بدن است.
هر برنامه کاهش وزن میتواند همراه با مقداری کاهش توده بدون چربی باشد؛ بهخصوص اگر رژیم بسیار کمکالری باشد، پروتئین کافی دریافت نشود یا تمرین مقاومتی انجام نشود.
برخی پژوهشها تفاوت چشمگیری بین فستینگ و محدودیت کالری در کاهش توده عضلانی پیدا نکردهاند.
برای حفظ بهتر عضلات هنگام کاهش وزن، معمولاً توجه به دریافت پروتئین کافی، تمرین مقاومتی و پرهیز از کاهش وزن بسیار سریع اهمیت بیشتری از انتخاب بین فستینگ و کالریشماری دارد.
این پرسش از اینکه «کدام رژیم سریعتر لاغر میکند؟» مهمتر است.
اگر فرد دو هفته فستینگ سخت انجام دهد و سپس به الگوی قبلی برگردد، نتیجه پایدار نخواهد بود. همین مسئله درباره رژیم کالری شمار بسیار محدود نیز صدق میکند.
مرورهای جدید نشان میدهند فستینگ از نظر کاهش وزن بلندمدت برتری واضحی نسبت به محدودیت مداوم انرژی ندارد. در نهایت توانایی ادامه دادن برنامه و جلوگیری از بازگشت عادات قبلی نقش مهمی در حفظ وزن دارد.
فستینگ برای بعضی افراد مزایای عملی دارد:
اما این مزایا به معنی برتری قطعی فستینگ برای همه افراد نیست. شواهد کلی نشان میدهند اثر آن بر کاهش وزن معمولاً مشابه محدودیت مداوم کالری است.
فستینگ برای همه خوشایند نیست. برخی افراد ممکن است در دوره ناشتایی با موارد زیر روبهرو شوند:
بهویژه اگر پنجره غذایی بسیار کوتاه باشد، دریافت کافی پروتئین، فیبر و ریزمغذیها نیازمند برنامهریزی بیشتری است.
مهمترین مزیت این روش، انعطافپذیری است.
فرد میتواند:
همچنین کالریشماری میتواند برای مدتی به فرد کمک کند شناخت بهتری نسبت به اندازه واقعی وعدهها پیدا کند.
در مقابل، ثبت مداوم غذا میتواند خستهکننده باشد.
مشکلات احتمالی شامل:
بنابراین لازم نیست همه افراد تا پایان عمر کالریشماری دقیق انجام دهند.
افراد مبتلا به دیابت باید در مورد فستینگ احتیاط بیشتری داشته باشند.
مطالعات اولیه نشان دادهاند محدودیت زمانی غذا خوردن میتواند در برخی افراد مبتلا به دیابت نوع 2 قابل استفاده باشد، اما شواهد بلندمدت هنوز محدود است. مهمتر اینکه داروهایی مانند انسولین و برخی داروهای پایینآورنده قند خون میتوانند هنگام نخوردن غذا خطر افت قند خون ایجاد کنند.
بنابراین فردی که دیابت دارد، بهخصوص اگر انسولین یا داروهای خاص مصرف میکند، نباید برنامه فستینگ را بدون هماهنگی پزشک یا تیم درمانی شروع کند.
فستینگ برای همه مناسب نیست.
بهطور خاص، زنان باردار یا شیرده و افرادی که سابقه اختلالات خوردن مانند بیاشتهایی عصبی یا بولیمیا دارند، نباید بدون ارزیابی حرفهای وارد برنامههای فستینگ شوند. افراد مصرفکننده برخی داروها نیز باید قبل از تغییر جدی زمان وعدهها با پزشک مشورت کنند.
افراد مبتلا به بیماریهای زمینهای، افراد بسیار کموزن و کسانی که با نخوردن غذا دچار ضعف یا علائم غیرعادی میشوند نیز بهتر است پیش از شروع برنامه محدودکننده با پزشک یا متخصص تغذیه مشورت کنند.
خیر.
کالریشماری فقط یکی از ابزارهای ایجاد کسری انرژی است.
ممکن است فرد با اقداماتی مانند:
بدون شمارش دقیق کالری، انرژی دریافتی خود را کاهش دهد.
با این حال اگر بعد از چند هفته وزن تغییر نمیکند، بررسی دقیقتر حجم و انرژی غذاها میتواند کمک کند دلیل توقف کاهش وزن مشخص شود.
برای فردی که ورزش قدرتی یا تمرین سنگین انجام میدهد، فقط عدد وزن مهم نیست؛ حفظ عضله، دریافت پروتئین و کیفیت تمرین نیز اهمیت دارند.
هر دو روش میتوانند همراه با ورزش استفاده شوند و یک متاآنالیز جدید نشان داده است کاهش وزن با فستینگ یا محدودیت کالری همراه با ورزش الزاماً باعث افت عملکرد جسمانی نمیشود.
با این حال، برای برخی ورزشکاران توزیع وعدههای پروتئینی در طول روز و خوردن غذا در اطراف زمان تمرین اهمیت عملی دارد. در چنین شرایطی، رژیم کالری کنترلشده با زمانبندی منعطف ممکن است راحتتر باشد.
برای فردی که بخش زیادی از کالری خود را شبها از تنقلات دریافت میکند، یک پنجره غذایی مشخص میتواند مفید باشد.
برای مثال، تصمیم به نخوردن غذا بعد از ساعت 8 شب ممکن است بدون نیاز به محاسبات پیچیده، مقدار قابل توجهی از دریافت روزانه را حذف کند.
البته مشکل زمانی ایجاد میشود که فرد به دلیل محدودیت زیاد، درست قبل از پایان زمان غذا خوردن حجم زیادی غذا مصرف کند.
در این حالت شاید کنترل حجم وعدهها و کیفیت رژیم مهمتر از ادامه یک فستینگ سخت باشد.
طولانیتر بودن زمان ناشتایی به معنی بهتر بودن نتیجه نیست.
شواهد فعلی نشان نمیدهند که افزایش مداوم ساعت فستینگ الزاماً کاهش وزن بیشتری ایجاد کند. حتی اگر پنجره بسیار محدود باعث گرسنگی شدید و پرخوری شود، ممکن است ادامه رژیم دشوارتر شود.
در بسیاری از موارد، برنامهای نسبتاً آسان که فرد بتواند آن را ادامه دهد از برنامه سختتری که بعد از چند هفته کنار گذاشته میشود مفیدتر است.
اگر هیچکدام را قبلاً امتحان نکردهاید، انتخاب را بر اساس سبک زندگی انجام دهید.
فستینگ ممکن است مناسبتر باشد اگر:
از ثبت غذا متنفرید و میتوانید بهراحتی یک وعده یا خوردن شبانه را حذف کنید.
کالری شماری ممکن است مناسبتر باشد اگر:
میخواهید هر زمان که دوست دارید غذا بخورید و ترجیح میدهید مقدار غذا را کنترل کنید.
اگر با هیچکدام راحت نیستید، حتی لازم نیست یکی از این دو روش را انتخاب کنید. یک رژیم متعادل با کنترل اندازه وعدهها نیز میتواند کاهش وزن ایجاد کند.
هنگام مقایسه فستینگ و رژیم کالری شمار نباید فقط وزن روزانه را بررسی کرد.
وزن بدن تحت تأثیر آب بدن، مصرف نمک، ذخایر گلیکوژن، محتویات دستگاه گوارش و عوامل متعدد دیگری تغییر میکند.
به همین دلیل بهتر است روند وزن در چند هفته بررسی شود، نه اینکه نتیجه یک رژیم بر اساس تغییر وزن یکی دو روزه قضاوت شود.
بله، در صورتی که فستینگ باعث کاهش کافی انرژی دریافتی شود، کاهش وزن میتواند بدون ورزش نیز رخ دهد. با این حال فعالیت بدنی برای سلامت عمومی و حفظ بهتر عملکرد جسمانی اهمیت دارد.
کاهش وزن بسیار سریع هدف مناسبی برای همه افراد نیست. شدت کسری انرژی، وزن اولیه و شرایط فردی بیش از نام رژیم روی سرعت کاهش وزن اثر میگذارند.
اگر بخواهیم بدون پیچیده کردن موضوع پاسخ بدهیم، برای اغلب افراد فستینگ بهطور ذاتی از رژیم کالری شمار بهتر نیست و رژیم کالری شمار هم الزاماً برتری خاصی نسبت به فستینگ ندارد.
شواهد جدید نشان میدهند هر دو روش میتوانند باعث کاهش وزن شوند و در بسیاری از مطالعات، تفاوت آنها از نظر کاهش وزن و چربی بدن کم بوده است.
تفاوت اصلی بیشتر در شیوه اجرا است:
اگر محدود کردن ساعت غذا خوردن برای شما آسان است، فستینگ میتواند ابزار ساده و مناسبی باشد. اگر دوست دارید در ساعتهای مختلف غذا بخورید و کنترل دقیقتری روی مقدار مصرف داشته باشید، رژیم کالری شمار احتمالاً انتخاب راحتتری خواهد بود.
در نهایت، بهترین رژیم برای کاهش وزن رژیمی نیست که سختترین قوانین یا معروفترین اسم را داشته باشد؛ بهترین رژیم برنامهای است که کسری انرژی منطقی ایجاد کند، مواد مغذی کافی داشته باشد و بتوانید آن را در زندگی واقعی برای مدت طولانی ادامه دهید.