میزان پروتئین مورد نیاز بدن برای عضله سازی؛ چقدر پروتئین بخوریم تا عضله بسازیم؟
پروتئین یکی از مهمترین مواد مغذی برای ساخت و حفظ عضلات است و نقش اصلی را در ترمیم بافتهای بدن...
مطالعه مقاله
مطالب لایف دایت آموزشی هستند و جایگزین تشخیص، درمان یا برنامه اختصاصی متخصص تغذیه و پزشک نیستند.
برای عضلهسازی فقط رفتن به باشگاه و تمرین سنگین کافی نیست. عضلات برای ترمیم و رشد به پروتئین کافی، انرژی، کربوهیدرات، چربیهای مفید و ریزمغذیها نیاز دارند. به همین دلیل انتخاب درست غذاهای عضله ساز برای مردان میتواند تأثیر مهمی بر نتیجه تمرینات مقاومتی داشته باشد.
مرغ، تخممرغ، ماهی، گوشت کمچرب و لبنیات از شناختهشدهترین منابع پروتئین هستند، اما حبوبات، سویا، غلات و مغزها نیز میتوانند بخشی از یک برنامه غذایی مناسب برای افزایش حجم عضلانی باشند. نکته مهم این است که هیچ ماده غذایی بهتنهایی عضله نمیسازد؛ رشد عضله نتیجه ترکیب تمرین مقاومتی منظم، دریافت پروتئین کافی، انرژی مناسب، خواب و ریکاوری است. شواهد علمی نیز نشان میدهند تمرین مقاومتی و دریافت مناسب پروتئین به صورت همافزا موجب تحریک عضلهسازی میشوند.
برای افزایش حجم عضلانی، برنامه غذایی باید چند نیاز اصلی بدن را تأمین کند:
به همین دلیل رژیمی که فقط از مرغ و سفیده تخممرغ تشکیل شده باشد، لزوماً بهترین رژیم عضلهسازی نیست.
مقدار پروتئین موردنیاز به وزن بدن، شدت تمرین، سطح ورزشی و میزان انرژی دریافتی بستگی دارد.
انجمن بینالمللی تغذیه ورزشی برای بیشتر افراد فعال، مصرف حدود 1.4 تا 2 گرم پروتئین به ازای هر کیلوگرم وزن بدن در روز را برای ساخت و حفظ توده عضلانی کافی میداند.
یک متاآنالیز بزرگ روی 49 مطالعه و 1863 شرکتکننده نیز نشان داد که در افراد سالمی که تمرین مقاومتی انجام میدهند، دریافت حدود 1.6 گرم پروتئین به ازای هر کیلوگرم وزن بدن در روز برای حداکثر کردن بخش زیادی از افزایش توده بدون چربی کافی به نظر میرسد و افزایش بیشتر پروتئین الزاماً عضله بیشتری ایجاد نمیکند.
اگر فردی 80 کیلوگرم وزن داشته باشد:
1.6 × 80 = حدود 128 گرم پروتئین در روز
بازه 1.6 تا 2 گرم برای چنین فردی تقریباً برابر با:
128 تا 160 گرم پروتئین در روز
خواهد بود.
این مقدار باید در چند وعده غذایی تقسیم شود و لازم نیست تمام آن از مکمل تأمین شود.
مرغ یکی از محبوبترین منابع پروتئین در رژیم بدنسازی است.
100 گرم سینه مرغ پخته تقریباً 30 گرم پروتئین دارد و در صورت انتخاب قسمت کمچرب، چربی آن نیز نسبتاً پایین است.
مزایای مرغ برای عضلهسازی:
میتوان مرغ را همراه برنج، سیبزمینی، نان کامل و سبزیجات مصرف کرد تا یک وعده کامل عضلهسازی ایجاد شود.
تخممرغ یکی از کاملترین مواد غذایی برای ورزشکاران است.
هر تخممرغ بزرگ حدود 6 تا 7 گرم پروتئین دارد و علاوه بر پروتئین، حاوی چربی، کولین، ویتامینهای گروه B و مواد مغذی دیگر است.
برخلاف تصور برخی افراد، برای عضلهسازی همیشه لازم نیست زرده تخممرغ حذف شود. زرده بخش قابل توجهی از مواد مغذی تخممرغ را در خود دارد.
البته تعداد مناسب تخممرغ باید با کل برنامه غذایی و شرایط پزشکی فرد هماهنگ باشد.
گوشت گاو کمچرب ترکیبی از:
را فراهم میکند.
100 گرم گوشت پخته معمولاً حدود 25 تا 30 گرم پروتئین دارد.
برای کنترل دریافت چربی اشباع بهتر است قسمتهای کمچرب انتخاب شوند و مصرف سوسیس، کالباس و گوشتهای بسیار فرآوریشده جایگزین گوشت تازه نشود.
سالمون علاوه بر پروتئین باکیفیت، منبع خوبی از اسیدهای چرب امگا 3 است.
100 گرم سالمون تقریباً 20 تا 25 گرم پروتئین دارد.
ماهی گزینه خوبی برای افرادی است که میخواهند علاوه بر عضلهسازی، کیفیت چربی رژیم غذایی خود را نیز بهبود دهند.
قزلآلا، ساردین و بسیاری از ماهیهای دیگر نیز میتوانند جایگزین مناسبی باشند.
تن ماهی یکی از منابع ساده و سریع پروتئین است.
یک وعده تن ماهی میتواند مقدار قابل توجهی پروتئین در اختیار بدن قرار دهد و برای وعده بعد از تمرین یا زمانی که فرصت آشپزی کم است گزینه راحتی محسوب میشود.
در انتخاب کنسرو بهتر است به میزان نمک و روغن محصول توجه شود.
تن ماهی نباید تنها ماهی رژیم غذایی باشد و بهتر است انواع مختلف ماهی مصرف شوند.
ماست یونانی نسبت به بسیاری از ماستهای معمولی پروتئین بیشتری دارد.
بسته به محصول، هر 100 گرم آن میتواند حدود 8 تا 10 گرم پروتئین داشته باشد.
ترکیب ماست یونانی با:
میتواند یک میانوعده مناسب برای افزایش انرژی و پروتئین باشد.
شیر حاوی دو پروتئین مهم وی و کازئین است و علاوه بر آن کلسیم، کربوهیدرات و مواد مغذی دیگر فراهم میکند.
هر لیوان شیر معمولاً حدود 7 تا 9 گرم پروتئین دارد.
برای افزایش کالری میتوان از شیر در اسموتی عضلهسازی استفاده کرد و اگر هدف کنترل کالری است، نوع کمچرب انتخاب شود.
پنیر کاتیج یا Cottage Cheese یکی از منابع پروتئینی مناسب برای ورزشکاران است و مقدار زیادی پروتئین کازئین دارد.
کازئین نسبت به وی آهستهتر هضم میشود. به همین دلیل برخی ورزشکاران از لبنیات حاوی کازئین در وعده عصر یا قبل از خواب استفاده میکنند.
شواهد تغذیه ورزشی نشان میدهند دریافت حدود 30 تا 40 گرم کازئین قبل از خواب میتواند سنتز پروتئین عضله را در طول شب افزایش دهد، هرچند مهمترین عامل همچنان مقدار کل پروتئین روزانه است.
عضلهسازی فقط با منابع حیوانی امکانپذیر نیست.
عدس علاوه بر پروتئین حاوی:
است.
100 گرم عدس پخته تقریباً 9 گرم پروتئین دارد.
ترکیب عدس با غلاتی مانند برنج یا نان میتواند کیفیت آمینواسیدی وعده را بهبود دهد.
حبوبات از بهترین گزینههای اقتصادی برای افزایش پروتئین رژیم غذایی هستند.
لوبیا و نخود علاوه بر پروتئین، کربوهیدرات پیچیده و فیبر فراهم میکنند و میتوانند هم برای تأمین انرژی تمرین و هم افزایش دریافت پروتئین مفید باشند.
غذاهایی مانند:
میتوانند بخشی از رژیم عضلهسازی باشند.
سویا یکی از باکیفیتترین منابع پروتئین گیاهی است.
توفو، تمپه، شیر سویا و دانه سویا میتوانند برای افراد گیاهخوار یا افرادی که میخواهند مصرف گوشت را کاهش دهند مناسب باشند.
برخلاف یکی از باورهای رایج در فضای بدنسازی، مصرف معمول مواد غذایی حاوی سویا در مردان سالم به این معنی نیست که تستوسترون به شکل قابل توجهی کاهش خواهد یافت.
جو دوسر پروتئین زیادی مانند مرغ ندارد، اما یکی از غذاهای بسیار کاربردی برای افزایش حجم است.
مزایای جو دوسر عبارتاند از:
یک صبحانه مناسب میتواند شامل:
جو دوسر + شیر + موز + ماست یونانی + دارچین + مغزها
باشد.
برنج مستقیماً یک غذای پروتئینی محسوب نمیشود، اما برای بسیاری از بدنسازان یکی از مهمترین منابع کربوهیدرات است.
کربوهیدراتها به پر کردن ذخایر گلیکوژن عضلات کمک میکنند و سوخت موردنیاز تمرینات مقاومتی را فراهم میکنند. در تمرینات با حجم و شدت بالا، دریافت کربوهیدرات کافی میتواند برای عملکرد و ریکاوری اهمیت داشته باشد.
برنج را میتوان همراه مرغ، گوشت، ماهی، تخممرغ یا حبوبات مصرف کرد.
سیبزمینی یکی دیگر از منابع مناسب کربوهیدرات برای ورزشکاران است.
مزایای آن شامل:
است.
سیبزمینی آبپز، تنوری یا پخته معمولاً انتخاب مناسبتری نسبت به سیبزمینی سرخکرده است.
افرادی که برای افزایش وزن و حجم مشکل دارند، میتوانند از غذاهای پرانرژی مانند مغزها استفاده کنند.
بادام، گردو، پسته و کره بادامزمینی حاوی:
هستند.
اما باید در مصرف آنها تعادل رعایت شود؛ زیرا مقدار کوچکی آجیل میتواند کالری زیادی داشته باشد.
| ماده غذایی | پروتئین تقریبی | کاربرد اصلی |
|---|---|---|
| سینه مرغ، 100 گرم | 30 گرم | پروتئین کمچرب |
| گوشت کمچرب، 100 گرم | 25 تا 30 گرم | پروتئین، آهن و روی |
| سالمون، 100 گرم | 20 تا 25 گرم | پروتئین و امگا 3 |
| تن ماهی، 100 گرم | 25 تا 29 گرم | پروتئین سریع و کاربردی |
| تخممرغ، یک عدد | 6 تا 7 گرم | پروتئین کامل |
| ماست یونانی، 100 گرم | حدود 8 تا 10 گرم | پروتئین و کلسیم |
| شیر، یک لیوان | 7 تا 9 گرم | وی، کازئین و کربوهیدرات |
| پنیر کاتیج، 100 گرم | 11 تا 13 گرم | پروتئین آهستههضم |
| عدس پخته، 100 گرم | حدود 9 گرم | پروتئین گیاهی و فیبر |
| نخود پخته، 100 گرم | حدود 8 تا 9 گرم | پروتئین و کربوهیدرات |
| جو دوسر، 100 گرم خشک | حدود 13 گرم | کربوهیدرات و پروتئین |
| سویا | بالا و متغیر | پروتئین گیاهی |
مقادیر جدول تقریبی هستند و بسته به نوع محصول، نحوه پخت و برند مواد غذایی تغییر میکنند.
وعده قبل از تمرین بهتر است انرژی کافی داشته باشد و دستگاه گوارش را بیش از حد سنگین نکند.
ترکیب کربوهیدرات + پروتئین معمولاً انتخاب خوبی است.
نمونهها:
اگر وعده اصلی 2 تا 3 ساعت قبل از تمرین خورده شود، معمولاً فرصت کافی برای هضم وجود دارد.
بیشتر بدانید: خوردن پروتئین ناشتا؛ فواید، عوارض و بهترین روش مصرف
بعد از تمرین بدن به پروتئین و انرژی برای شروع ریکاوری نیاز دارد.
بر اساس توصیههای تغذیه ورزشی، حدود 20 تا 40 گرم پروتئین باکیفیت در هر وعده میتواند برای تحریک سنتز پروتئین عضله مناسب باشد.
نمونه وعدههای بعد از تمرین:
این تصور که اگر تا 30 دقیقه بعد از تمرین پروتئین نخورید تمام تمرین بیفایده میشود، اغراقآمیز است.
مهمترین عامل مقدار کل پروتئین روزانه است.
بااینحال مصرف پروتئین در چند ساعت اطراف تمرین میتواند برای ریکاوری و سنتز پروتئین عضله مفید باشد. شواهد ISSN پیشنهاد میکنند پروتئین روزانه در چند وعده تقسیم شود و هر وعده تقریباً 20 تا 40 گرم پروتئین باکیفیت داشته باشد.
خوردن 150 گرم پروتئین در یک وعده الزاماً بهترین روش نیست.
برای بیشتر ورزشکاران بهتر است پروتئین در طول روز تقسیم شود.
برای مثال:
خیر.
یکی از اشتباهات رایج در بدنسازی این است که تمام تمرکز روی پروتئین قرار میگیرد.
برای عضلهسازی بدن به انرژی کافی نیز نیاز دارد.
مطالعات نشان دادهاند کمبود طولانیمدت انرژی میتواند افزایش توده بدون چربی در پاسخ به تمرین مقاومتی را محدود کند.
به همین دلیل فردی که قصد افزایش حجم دارد معمولاً نباید دائماً در یک کسری کالری شدید باشد.
نیاز دقیق افراد متفاوت است.
در بسیاری از منابع تغذیه ورزشی برای افزایش وزن تدریجی، افزایش حدود 300 تا 500 کالری در روز بهعنوان یک نقطه شروع مطرح شده است، اما شواهد علمی نشان میدهند مقدار ایدهآل مازاد کالری برای حداکثر عضلهسازی هنوز دقیقاً مشخص نیست و باید بر اساس تغییر وزن و ترکیب بدن فرد تنظیم شود.
مازاد بسیار زیاد کالری لزوماً به معنی رشد عضله بیشتر نیست و میتواند فقط افزایش چربی بدن را بیشتر کند.
کربوهیدرات بهطور مستقیم ماده اصلی ساخت عضله نیست، اما سوخت مهم تمرینات مقاومتی محسوب میشود.
منابع مناسب کربوهیدرات عبارتاند از:
تمرینات مقاومتی با حجم بالا میتوانند ذخایر گلیکوژن را کاهش دهند و کربوهیدرات به بازیابی این ذخایر کمک میکند.
به همین دلیل حذف شدید کربوهیدرات برای همه افرادی که هدفشان افزایش حجم و عملکرد ورزشی است، انتخاب مناسبی نیست.
چربی نباید از رژیم عضلهسازی حذف شود.
منابع مناسب شامل:
هستند.
چربیها علاوه بر تأمین انرژی، در جذب ویتامینهای محلول در چربی و عملکرد طبیعی بدن نقش دارند.
اما مانند هر ماده پرکالری دیگری، مقدار آنها باید کنترل شود.
عضلهسازی الزاماً به سالمون، استیک و مکملهای گرانقیمت نیاز ندارد.
مواد غذایی اقتصادی عبارتاند از:
ترکیب حبوبات و غلات نیز میتواند پروتئین مناسبی برای برنامه غذایی فراهم کند.
افرادی که وزنگیری برایشان دشوار است باید علاوه بر پروتئین به کالری کافی توجه کنند.
مواد غذایی مناسبتر برای این افراد عبارتاند از:
یک اسموتی پرکالری نیز میتواند کمککننده باشد.
این نوشیدنی میتواند نسبت به غذاهای حجیم، خوردن کالری بیشتر را آسانتر کند.
برای عضلهسازی مکمل پروتئین ضروری نیست.
اگر مقدار پروتئین موردنیاز از غذا تأمین شود، فرد میتواند بدون پودر وی نیز عضله بسازد.
برای مثال یک روز غذایی میتواند شامل:
تخممرغ + شیر + مرغ + ماست یونانی + گوشت یا ماهی + حبوبات
باشد و پروتئین قابل توجهی تأمین کند.
وی پروتئین یک منبع پروتئین کامل و سریعالهضم است، اما خاصیت جادویی ندارد.
اگر شخصی با غذا پروتئین کافی دریافت میکند، الزام پزشکی یا ورزشی برای مصرف وی وجود ندارد.
مزیت اصلی آن:
است.
کراتین یک ماده غذایی معمولی نیست، اما از مکملهای پرمطالعه در ورزش مقاومتی محسوب میشود.
یک متاآنالیز سال 2024 نشان داد افزودن کراتین به تمرین مقاومتی با بهبود بیشتر ترکیب بدن نسبت به تمرین بهتنهایی همراه بوده است.
بااینحال، کراتین جایگزین پروتئین، غذای مناسب یا تمرین نیست.
افرادی که بیماری کلیوی یا شرایط پزشکی خاص دارند، بهتر است پیش از مصرف مکملها با پزشک مشورت کنند.
در اینترنت گاهی مواد غذایی خاصی با عنوان «غذای افزایش تستوسترون و عضلهسازی فوری» تبلیغ میشوند.
واقعیت این است که هیچ غذای معمولی بهتنهایی نمیتواند در یک مرد سالم افزایش فوقالعادهای در تستوسترون ایجاد کند و جای تمرین، خواب و دریافت کافی انرژی را بگیرد.
برای عملکرد طبیعی هورمونی باید رژیم متنوعی شامل:
وجود داشته باشد.
اگر فرد واقعاً دچار کمبود تستوسترون باشد، تشخیص آن با آزمایش و ارزیابی پزشکی انجام میشود، نه با مشاهده سرعت عضلهسازی.
این برنامه صرفاً یک نمونه عمومی است و مقدار هر ماده غذایی باید با وزن، قد، فعالیت و هدف فرد تنظیم شود.
3 عدد تخممرغ + نان سبوسدار + شیر + میوه
ماست یونانی + موز + مقدار کمی مغزها
مرغ یا گوشت کمچرب + برنج + سالاد و سبزیجات
جو دوسر با شیر و موز
یا:
نان + تخممرغ + میوه
مرغ و برنج
یا:
شیر و موز + یک وعده غذایی پروتئینی در فاصله کوتاه بعد از تمرین
ماهی یا گوشت + سیبزمینی یا برنج + سبزیجات
ماست یونانی، شیر یا پنیر کاتیج
برای افزایش حجم لازم نیست تمام غذاهای پرکالری آزادانه مصرف شوند.
مصرف زیاد این مواد میتواند باعث افزایش چربی بیشتر از عضله شود:
افزایش شدید پروتئین لزوماً عضله بیشتری ایجاد نمیکند. شواهد نشان میدهند حدود 1.6 گرم به ازای هر کیلوگرم وزن بدن در بسیاری از افراد تمرینکرده بخش عمده مزایای عضلهسازی را فراهم میکند.
کمبود کربوهیدرات میتواند در بعضی ورزشکاران کیفیت و حجم تمرین را محدود کند.
مازاد کالری بیشتر الزاماً به معنای عضله بیشتر نیست و میتواند افزایش چربی را سرعت دهد.
وی، کراتین و سایر مکملها نمیتوانند جایگزین رژیم غذایی و برنامه تمرینی مناسب شوند.
حتی بهترین رژیم غذایی بدون محرک تمرینی مناسب نمیتواند باعث افزایش قابل توجه عضله شود. تمرین مقاومتی محرک اصلی سازگاری و رشد عضله است.
فرایند ریکاوری فقط در آشپزخانه اتفاق نمیافتد. خواب کافی برای بازیابی بدن و حفظ عملکرد ورزشی اهمیت دارد.
موز پروتئین زیادی ندارد و مستقیماً عضلهساز محسوب نمیشود، اما کربوهیدرات فراهم میکند و میتواند قبل یا بعد از تمرین به تأمین انرژی کمک کند.
بله. سن میتواند سرعت پاسخ را تغییر دهد، اما تمرین مقاومتی و دریافت پروتئین کافی همچنان در افزایش و حفظ توده عضلانی مؤثر هستند. مطالعات نشان دادهاند مصرف بیشتر پروتئین همراه تمرین مقاومتی حتی در سنین بالاتر نیز میتواند به حفظ و افزایش توده بدون چربی کمک کند.
هر دو مناسب هستند. مرغ پروتئین بیشتری در هر 100 گرم و معمولاً چربی کمتری دارد، در حالی که تخممرغ مواد مغذی متنوع دیگری نیز تأمین میکند. ترکیب منابع پروتئینی بهتر از وابستگی به یک غذاست.
بهترین غذاهای عضله ساز برای مردان الزاماً مواد غذایی عجیب یا مکملهای گرانقیمت نیستند. سینه مرغ، تخممرغ، ماهی، گوشت کمچرب، شیر، ماست یونانی، حبوبات، سویا، برنج، سیبزمینی، جو دوسر و مغزها میتوانند پایه یک رژیم غذایی مناسب برای افزایش حجم عضلانی باشند.
از نظر علمی، مهمترین اصل تغذیهای تأمین پروتئین کافی در طول روز است. برای بیشتر افراد فعال حدود 1.4 تا 2 گرم پروتئین به ازای هر کیلوگرم وزن بدن در روز بازه مناسبی محسوب میشود و مطالعات نشان دادهاند حدود 1.6 گرم به ازای هر کیلوگرم در بسیاری از افراد برای حمایت از رشد عضله در کنار تمرین مقاومتی کافی است.
در کنار پروتئین، کربوهیدرات کافی برای تمرین، چربیهای سالم، کالری مناسب، خواب کافی و تمرین مقاومتی با پیشرفت تدریجی نیز ضروری هستند. بنابراین به جای جستوجوی یک «غذای جادویی عضلهساز»، بهتر است روی یک برنامه غذایی متعادل و قابل ادامه تمرکز کنید.
اگر بیماری کلیوی، کبدی، دیابت، بیماری قلبی یا مشکل پزشکی دیگری دارید، افزایش قابل توجه مصرف پروتئین یا شروع مکملهای ورزشی بهتر است با نظر پزشک یا متخصص تغذیه انجام شود.