چرا کلسترول موجود در مواد غذایی مضر نیست؟

0
452
کلسترول موجود در مواد غذایی

کلسترول بالا به عنوان یکی از علل بیماری های قلبی شناخته شده است. این مقاله به مطالعات اخیر پیرامون کلسترول موجود در مواد غذایی ، نقش آن در میزان کلسترول خون و بیماری های قلبی می پردازد.

 

کلسترول چیست؟

کلسترول ماده ای مومی شکل و چربی مانند است که به طور طبیعی در بدن انسان ساخته می شود.

اکثر مردم بر این باورند که کلسترول ماده ای مضر برای بدن است اما در حقیقت بدن برای عملکرد خود به این ماده نیاز دارد. در واقع می توان گفت کلسترول دارای نقش حیاتی در بدن انسان است.

در ساختار غشایی تمام سلول های بدن کلسترول وجود دارد.

بدن برای ساخت هورمون، ویتامین D و فعالیت ها مختلف و حیاتی خود به این ماده نیاز دارد. به بیان ساده تر بدون کلسترول نمی توان زنده ماند.

بدن تمام کلسترول مورد نیاز خود را می سازد اما بخش اندکی از کلسترول موجود در غذاهایی چون تخم مرغ، گوشت و لبنیات پر چرب را هم جذب می کند.

 

کلسترول ماده ای مومی شکل و چربی مانند است که انسان های برای حیات خود به آن نیاز دارند. بدن کلسترول را می سازد و بخشی از کلسترول موجود در مواد غذایی را جذب می کند.

 

کلسترول و لیپوپروتئین

وقتی مردم از کلسترول و ارتباط آن با بیماری های قلبی صحبت می کنند در واقع درباره خود کلسترول صحبت نمی کنند.

آنها به ساختارهای حمل کننده کلسترول در جریان خون اشاره می کنند که لیپوپروتئین نام دارند.

ساختار درونی لیپوپروتئین ها از چربی (لیپید) و ساختار بیرونی آنها از پروتئین ساخته شده است.

لیپوپروتئین انواع مختلفی دارد اما لیپوپروتئین کم چگال (LDL) و لیپوپروتئین پر چگال (HDL) دو نوع لیپوپروتئین موثر در سلامت قلب هستند.

LDL & HDL
LDL و HDL

لیپوپروتئین کم چگال (LDL)

LDL 60 تا ۷۰ درصد از کل لیپوپروتئین خون را به خود اختصاص می دهد و مسئولیت حمل ذرات کلسترول در خون را به عهده دارد.

معمولا از آن به عنوان کلسترول بد یاد می شود چون به بیماری آترواسکلروز یا تصلب شرایین (ایجاد پلاک در شریان ها) مرتبط است.

میزان کلسترولی که با لیپوپروتئین LDL حمل می شود با خطر ابتلا به بیماری های قلبی ارتباط مستقیم دارد. در واقع هر چه میزان آن بالاتر باشد خطر ابتلا به این بیماری ها بیشتر است (۱، ۲).

LDL ها انواع مختلفی دارند که براساس اندازه طبقه بندی می شوند؛ LDL کوچک (متراکم) و LDL یا بزرگ.

مطالعات نشان می دهند افرادی که LDL کوچک (متراکم) بیشتری دارند بیش از افرادی که LDL های بزرگ دارند در معرض خطر ابتلا به بیماری های قلبی قرار دارند (۳).

البته مهم ترین عامل ابتلا به این بیماری ها اندازه ذرات LDL  نیست، بلکه تعداد آنهاست. این اندازه گیری، تعداد ذرات LDL یا LDL-P نام دارد.

به طور کلی هر چه تعداد ذرات LDL موجود در خون بیشتر باشد ، خطر ابتلا به بیماری های قلبی بیشتر است.

 

لیپوپروتئین پرچگال (HDL)

HDL کلسترول اضافی موجود در بدن را جمع آوری و به کبد بازمیگرداند. کبد از آنها استفاده و یا آنها را دفع می کند.

شواهدی موجود است که نشان می دهند HDL از ساخته شدن پلاک در شریان ها جلوگیری می کند (۴، ۵).

HDL به کلسترول خوب معروف است زیرا حمل کلسترول توسط ذرات HDL با کاهش خطر ابتلا به بیماری های قلبی همراه است (۶، ۷، ۸).

 

لیپوپروتئین ها ذرات حمل کننده کلسترول در بدن هستند. هر چه میزان لیپوپروتئین LDL در خون بیشتر باشد خطر ابتلا به بیماری های قلبی بیشتر است این در حالیست که سطح HDL بالا با کاهش خطر ابتلا به بیماری های قلبی همراه است.

 

تاثیر کلسترول مواد غذایی بر روی کلسترول خون

میزان کلسترول موجود در رژیم غذایی با میزان کلسترول خون بسیار متفاوت است.

اگرچه باور بر این است که کلسترول خوراکی میزان کلسترول خون را افزایش می دهد اما در واقعیت اینگونه نیست. بدن با کنترل تولید کلسترول ، میزان کلسترول خون را تنظیم می کند.

وقتی میزان دریافت کلسترول از مواد غذایی کاهش می یابد ، بدن کلسترول بیشتری تولید می کند و بالعکس؛ وقتی میزان کلسترول مصرفی فرد زیاد باشد ، بدن کلسترول کمتری تولید می کند (۹، ۱۰). به همین دلیل در بیشتر افراد مصرف غذاهایی با کلسترول بالا تأثیر اندکی بر روی میزان کلسترول خون دارد (۱۱، ۱۲).

با این حال در بعضی از افراد غذاها با کلسترول بالا منجر به افزایش کلسترول خون می شوند. این افراد تنها ۲۵ درصد از افراد جامعه را به خود اختصاص می دهند، این گروه ” واکنش دهنده های فوق العاده (hyper responders)” نامیده می شوند. این یک مسئله ژنتیکی است (۱۳، ۱۴).

اگرچه کلسترول موجود در مواد غذایی باعث افزایش LDL این افراد می شود اما خطر ابتلا به بیماری های قلبی را افزایش نمی دهند (۱۵، ۱۶).

چراکه افزایش کلی ذرات LDL معمولا نشان دهنده افزایش ذرات LDL بزرگ است نه LDL کوچک یا متراکم. در واقع می توان گفت خطر ابتلا به بیماری های قلبی در افرادی که LDL های بزرگ دارند ، بسیار کم است (۳).

در بدن واکنش دهنده های فوق العاده (hyper responders) نیز افزایش HDL رخ می دهد و این HDL ها کلسترول اضافی را برای دفع از بدن به کبد باز می گردانند (۱۷).

اگرچه واکنش دهنده های فوق العاده با خوردن غذاهایی با کلسترول بالا ،افزایش کلسترول را تجربه می کنند اما نسبت LDL به HDL  در بدن این افراد ثابت است. پس می توان گفت این افزایش سبب بروز بیماری های قلبی در این افراد نمی شود.

البته که استثنائاتی وجود دارد و این امکان وجود دارد که افراد با مصرف غذاهایی با کلسترول بالا دچار بیماری شوند.

 

بدن اکثر انسان ها با کلسترول بالا سازگار است. به همین دلیل کلسترول موجود در مواد غذایی تأثیر ناچیزی بر روی میزان کلسترول خون دارد.

 

کلسترول مواد غذایی و ارتباط آن با بیماری های قلبی

برخلاف باور رایج، کلسترول تنها عامل بیماری های قلبی نیست
کلسترول تنها عامل بیماری های قلبی نیست

برخلاف باور رایج، کلسترول تنها عامل بیماری های قلبی نیست. عوامل متعددی از جمله التهاب، استرس اکسیداتیو، فشار خون بالا و سیگار کشیدن در بروز این بیماری ها نقش دارند.

این بیماری ها عمدتا در اثر افزایش لیپوپروتئین های حامل کلسترول رخ می دهند و کلسترول غذایی نقش ناچیزی در بروز این بیماری ها دارد.

باورهای نادرست پیرامون کلسترول حاصل تحقیقات نامعتبر هستند.

مطالعاتی که ارتباط بین کلسترول غذایی و بیماری های قلبی را ارتباط مستقیمی می دانند دارای خطا هستند و از اعتبار کافی برخوردار نیستند.

این باور بیشتر حاصل آزمایشی است که طی آن به تغذیه خرگوش میزان زیادی کلسترول اضافه می شود، در حالی که خرگوش گیاه خوار است و به طور طبیعی کلسترول مصرف نمی کند.

اگرچه این نتیجه به بیماری های انسانی مرتبط نمیشد اما باعث شد بیشتر مطالعات بالینی با هدف یافتن چنین ارتباطی در بدن انسان شکل بگیرند.

متأسفانه بسیاری از مطالعات انجام شده در این زمینه طراحی ضعیفی داشتند و محققان برای تغییر نتایج بخشی از اطلاعات حاصل از آزمایش را حذف کردند.

مطالعات و تحقیقات معتبر  هیچ ارتباطی بین بیماری های قلبی و کلسترول غذایی پیدا نکردند.

تحقیقات زیادی تخم مرغ را که منبع غنی از کلسترول است مورد بررسی قرار دادند. بیشتر این تحقیقات نشان می دهند که خوردن تخم مرغ با افزایش خطر ابتلا به بیماری های قلبی  همراه نیست (۲۰، ۲۱، ۲۲، ۲۳، ۲۴).

علاوه بر این تخم مرخ به بهبود نمایه لیپوپروتئینی کمک می کند و از این طریق خطر ابتلا به بیماری های قلبی را کاهش می دهد.

یک مطالعه به طور خاص تأثیر تخم کامل و تخم مرغ بدون زرده بر روی میزان کلسترول را مورد بررسی قرار داد.

افرادی که روزانه سه تخم مرغ کامل را در برنامه غذایی خود جای می دادند نسبت به افرادی که تنها یک سفیده تخم مرغ  می خوردند میزانHDL  بالاتر و LDL پایین تری داشتند (۲۵).

با این حال توجه به این نکته ضروری است که خوردن منظم تخم مرغ در رژیم غذایی غربی خطر ابتلا به بیماری دیابت را به همراه دارد.

برخی از مطالعات حاکی از این است که خطر ابتلا به بیماری های قلبی در افراد دیابتی که تخم مرغ مصرف می کنند ،بیشتر است (۲۶).

 

آیا باید از خوردن غذاهایی با کلسترول بالا اجتناب کرد؟

سالهاست که این باور وجود دارد که خوردن غذاهایی با کلسترول بالا سبب بیماری های قلبی می شود.

همان طور که در قسمت های قبل گفته شد بر اساس مطالعات معتبر اخیر این باور نادرست است (۹).

بیشتر غذاهایی که کلسترول بالایی دارند جزء سالم ترین غذاها هستند.

غذاهایی چون گوشت گاو تغذیه شده با علف، تخم مرغ کامل، روغن ماهی، ساردین و جگر جزء این دسته از غذاها هستند.

نباید به دلیل کلسترول بالا از این غذاها اجتناب کرد زیرا جزء سالم ترین و مغذی ترین غذاها برای بدن هستند.

 

بیشتر غذاهایی که کلسترول بالایی دارند از جمله تخم مرغ، روغن ماهی، ساردین و جگر، غذاهای سالم و مغذی ای هستند.

 

چگونه کلسترول بالای خون را کاهش دهیم؟

ایجاد تغییرات کوچک در شیوه زندگی می تواند تا حدی زیادی کلسترول خون بالا را درمان کنند.

مثلا کاهش وزن یکی از موثرترین راه های کاهش کلسترول است.

تحقیقات نشان می دهند که کاهش پنج تا ده درصدی وزن می تواند کلسترول خون و خطر ابتلا به بیماری های قلبی را در افرادی که اضافه وزن دارند ، کاهش دهد (۲۷ ، ۲۸، ۲۹، ۳۰، ۳۱).

البته مواد غذایی چون آووکادو، حبوبات، آجیل، میوه، سبزیجات و سویا به کاهش کلسترول موجود در خون کمک می کنند (۳۲، ۳۳، ۳۴ ، ۳۵).

با اضافه کردن این مواد غذایی به رژیم غذایی روزانه می توان میزان کلسترول و همچنین خطر ابتلا به بیماری های قلبی را کاهش داد.

یکی از موثرترین راه های کاهش کلسترول فعالیت فیزیکی منظم است. براساس مطالعات انجام شده ورزش تأثیرات مثبتی بر روی میزان کلسترول و سلامت قلب دارد (۳۶، ۳۷، ۳۸).

 

در بیشتر موارد می توان با ایجاد تغییرات کوچک در شیوه زندگی میزان کلسترول خون را تنظیم کرد. کاهش وزن، ورزش و رژیم غذایی سالم از جمله تغییراتی هستند که به کاهش کلسترول و بهبود سلامت قبل کمک می کنند.

 

پیام نهایی:

میزان کلسترول بالای خون یکی از علل بیماری های قلبی است.

کلسترول موجود در مواد غذایی در اکثر افراد تأثیر ناچیزی بر روی کلسترول خون دارد.

نکته قابل توجه این است که هیچ ارتباطی بین کلسترول خوراکی و خطر ابتلا به بیماری های قلبی وجود ندارد.

 

 

 

نظر خودتان را ارسال کنید

لطفا نظر خود را وارد کنید
لطفا نام خود را اینجا وارد کنید