بیماری سلیاک چیست؟ | ۹ نشانه‌ای که باید جدی بگیرید

0
148
بیماری سلیاک

بیماری سلیاک اختلالی است که منجر به بروز پاسخ ایمنی در بدن می شود که التهاب و آسیب به روده کوچک را در پی دارد. براساس آمار موجود حدوداً یک درصد از جمعیت جهان به این بیماری مبتلا هستندبیماری سلیاک علائم جدی و منفی زیادی دارد که از جمله آن‌ها می‌توان به مشکلات گوارشی و کمبودهای غذایی اشاره کرد. در این مقاله به بررسی ۹ مورد از رایج ترین علایم آن و غذاهای مفید برای بیماری سلیاک می پردازیم.

۱) اسهال

یکی از اولین نشانه‌هایی که افراد پیش از تشخیص بیماری سلیاک تجربه می کنند، مدفوع شل و آبکی است. 

در یک مطالعه، ۷۹ درصد بیماران سلیاکی اسهال پیش از درمان را گزارش دادند. پس از درمان تنها ۱۷ درصد از بیماران همچنان به اسهال مزمن مبتلا بودند

مطالعه انجام شده بر روی ۲۱۵ نفر گزارش داد که اسهال شایع ترین نشانه بیماری سلیاک درمان نشده است. 

در بسیاری از بیماران اسهال طی چند روز ابتلائی درمان، کاهش یافت اما رفع کامل این علائم حدوداً چهار هفته به طول انجامید.  

به خاطر داشته باشید که عوامل بسیاری از قبیل عفونت، مشکلات روده و عدم تحمل دیگر مواد غذایی ممکن است سبب بروز اسهال شوند. 

۲) نفخ در اثر بیماری سلیاک

نفخ یکی دیگر از علائم رایجی است که مبتلایان به سلیاک تجربه می‌کنند. 

بیماری سلیاک سبب ایجاد التهاب در دستگاه گوارش می شود که نفخ و همچنین دیگر مشکلات گوارشی شدید را به همراه دارد

مطالعه انجام شده بر روی ۱۰۳۲ فرد بالغ مبتلا به سلیاک نشان داد که نفخ یکی از شایع ترین علائم این بیماری است. در حقیقت ۳۷ درصد افراد گزارش دادند که قبل از تشخیص این بیماری احساس نفخ را تجربه کردند

بر مبنای یک مطالعه دیگر اکثر بیماران سلیاکی این حالت را تجربه کردند. این حالت پس از حذف گلوتن از رژیم غذایی به طور کامل بهبود می یابد

مصرف گلوتن ممکن است حتی در افراد سالم نیز سبب بروز مشکلات گوارشی از قبیل نفخ شود. 

یک مطالعه، ۳۷ نفر که به بیماری سلیاک مبتلا نبودند، اما مشکلات گوارشی داشتند را مورد بررسی قرار داد و دریافت که این علائم با رژیم غذایی فاقد گلوتن کاملا بهبود یافتند. پس از آن شرکت کنندگان به مدت شش هفته روزانه ۱۶ گرم گلوتن یا شبه دارو مصرف می کردند. 

بعد از گذشت یک هفته برخی علائم در افرادی که گلوتن مصرف می کنند وخیم تر می شوند؛ از جمله نفخ که شدت آن بیش از پیش می‌شود

بیماری سلیاک دیگر مشکلات گوارشی از جمله یبوست، انسداد روده، اختلالات گوارشی و گاز مزمن را نیز به همراه دارد. 

۳) گاز 

گاز یک مشکل گوارشی شایع است که افراد با سلیاک درمان نشده با آن مواجه اند. 

یک مطالعه گزارش داد که گاز یکی از شایع ترین علائمی است که مصرف گلوتن در بیماران مبتلا به سلیاک به همراه دارد

همچنین مطالعه انجام شده بر روی ۹۶ فرد بالغ مبتلا به سلیاک در شمال هند نشان داد که علائم گاز و نفخ در ۴/۹ درصد افراد  گزارش شده است

بخاطر داشته باشید که گاز معده علل مختلف زیادی دارد. یک مطالعه ۱۵۰ نفر از افرادی که از افزایش گاز معده و روده رنج می برند را مورد آزمایش قرار داد و دریافت که از این تعداد تنها دو فرد به بیماری سلیاک مبتلا بودند

یبوست، سوء هاضمه، بلع هوا و بیماری هایی چون عدم تحمل لاکتوز و سندروم روده تحریک پذیر (IBS) نیز از شایع ترین علل ایجاد گاز معده و روده می باشند. 

۴) خستگی

بیماران سلیاکی با کاهش میزان انرژی و خستگی رو به رو هستند. 

مطالعه انجام شده بر روی ۵۱ بیمار سلیاکی نشان داد، افرادی که هنوز تحت درمان قرار نگرفته اند بیش از افرادی که رژیم فاقد گلوتن را پیش گرفته اند درگیر خستگی شدید و مشکلات مرتبط با آن هستند

مطالعات دیگر دریافت افراد مبتلا به بیماری سلیاک بیش از دیگران دچار اختلالات خواب می شوند و این موضوع بی ارتباط با خستگی نمی باشد

بعلاوه بیماری سلیاک درمان نشده سبب آسیب روده کوچک و کمبود ویتامین ها و مواد معدنی در بدن می شود که این موارد خستگی را در پی دارند

عواملی چون عفونت، مشکلات تیروئیدی، افسردگی و کم خونی نیز سبب بروز خستگی می شوند.  

۵) کاهش وزن با بیماری سلیاک

کاهش شدید وزن و دشواری تثبیت وزن از نشانه های اولیه بیماری سلیاک هستند. 

چراکه در این بیماری بدن توانایی خود برای جذب مواد مغذی را از دست می دهد که سوء تغذیه و کاهش وزن را سبب می شود.   

یک مطالعه ۱۲۲ بیمار سلیاکی را مورد بررسی قرار داد و دریافت که ۲۳ درصد بیماران تحت تأثیر این عامل (کاهش وزن) قرار گرفته اند و این عامل بعد از اسهال، خستگی و درد شکم شایع ترین نشانه بیماری سلیاک است

مطالعه انجام شده بر روی میانسالان مبتلا به این بیماری نشان داد که کاهش وزن یکی از شایع ترین علل بیماری سلیاک است. پس از درمان نه تنها این علائم کاملا برطرف شدند بلکه این افراد بطور متوسط افزایش وزن ۱۷ پوندی (۷۵/۷ کیلوگرم) را تجربه کردند

به علاوه مطالعه دیگر که این بار ۴۲ کودک مبتلا به سلیاک را مورد بررسی و آزمایش قرار داده بود، دریافت که رژیم عاری از گلوتن می تواند افزایش وزن چشم گیری را سبب شود

کاهش وزن ناگهانی می تواند علل مختلفی همچون دیابت، سرطان، افسردگی یا مشکلات تیروئیدی داشته باشد.      

۶) کم خونی فقر آهن 

بیماری سلیاک مانع جذب مواد مغذی می شود و کم خونی فقر آهن را به همراه دارد؛ بیماری که ناشی از کمبود گلبول قرمز در بدن است

علائم بیماری کم خونی فقر آهن عبارتند از؛ خستگی، ضعف، درد قفسه سینه، سردرد و سرگیجه. 

مطالعه انجام شده بر روی ۳۴ کودک مبتلا به سلیاک دریافت که حدود ۱۵ درصد این کودکان به کم خونی کمبود آهن نیز مبتلا هستند

یک مطالعه ۸۴ فرد مبتلا به کم خونی کمبود آهن با علت نامشخص را مورد بررسی قرار داد و پی برد که ۷ درصد از این افراد به بیماری سلیاک نیز مبتلا می باشند. رژیم فاقد گلوتن سبب شد که میزان آهن سرم خون این افراد افزایش چشم گیری داشته باشد

نتیجه مطالعه دیگری که بر روی ۷۲۷ بیمار سلیاکی انجام شد، حاکی از این است که ۲۳ درصد این بیماران کم خون می باشند. بعلاوه احتمال آسیب جدی به روده کوچک و همچنین کاهش تراکم استخوان بر اثر بیماری سلیاک در این افراد دو برابر سایرین بود

بیماری کم خونی کمبود آهن علل متعددی دارد که از جمله آنها می توان به رژیم غذایی نامناسب، استفاده دراز مدت از آرام بخش هایی چون آسپرین و یا خون ریزی شدید در دوران قاعدگی و یا زخم معده اشاره کرد. 

۷) یبوست 

همانطور که گفته شد بیماری سلیاک در برخی از افراد سبب بروز اسهال می شود اما عده‌ی دیگر را نیز دچار یبوست می‌کند. 

بیماری سلیاک به ویلی روده یا همان پرزهای روده آسیب می رساند؛ بخش های کوچک و انگشت مانند در روده کوچک که جذب مواد مغذی را به عهده دارند. 

زمانی که غذا در دستگاه گوارش حرکت می کند پرزهای روده قادر به جذب کامل مواد مغذی نیستند و در عوض رطوبت مدفوع را به خود جذب می کنند که سبب سفت شدن مدفوع و سخت خارج شدن آن از روده و در نهایت یبوست می‌شود

حتی رژیم فاقد گلوتن ممکن است بیماران سلیاکی را برای جلوگیری از یبوست به چالش بکشد. 

چراکه این رژیم مصرف بسیاری از غذاهای سرشار از فیبر مانند غلات را کاهش می دهد که ممکن است که میزان فیبر مصرفی و خروج مدفوع را تحت تأثیر قرار می دهد

عدم فعالیت فیزیکی، کم آبی و رژیم غذایی نامناسب از دیگر علل بروز یبوست هستند.   

۸) افسردگی 

درکنار تمام علائم فیزیکی، علائم روانی مانند افسردگی نیز شایع هستند. 

بررسی ۲۹ مطالعه انجام شده در این زمینه نشان داد که  افسردگی در بین بزرگسالان مبتلا به بیماری سلیاک شایع تر و شدید تر از سایرین است

یک مطالعه ۴۸ نفر را مورد بررسی قرار داد و دریافت در مقایسه با یک گروه سالم،  علائم افسردگی در بیماران مبتلا به سلیاک بیشتر به چشم می خورند

نتیجه مطالعه انجام شده بر روی ۲۲۶۵ بیمار سلیاکی حاکی از این است که ۳۹ درصد این بیماران علائم افسردگی را گزارش می دهند اما پیروی طولانی مدت و مصمم از رژیم غذایی فاقد گلوتن  با کاهش بروز علائم افسردگی ارتباط مستقیم دارد

البته نوسانات هورمن ها، استرس، غم و حتی ژنتیک در بروز افسردگی بسیار مؤثرند. 

۹) خارش

بیماری سلیاک ممکن است بروز درماتيت هرپتي را به همراه داشته باشد؛ بثورات پوستی که بر روی آرنج، زانو و یا باسن رخ می دهند. 

تقریبا ۱۷ درصد بیماران سلیاکی این خارش را تجربه می کنند. در واقع یکی از علائم بارز است که منجر به  تشخیص این بیماری می شود. همچنین این عامل ممکن است بعد از تشخیص بیماری بروز کند که نشان دهنده روند درمانی ناکارآمد می باشد

نکته جالب توجه این است که برخی از افراد تنها این نشانه را تجربه می کنند و دیگر علائم گوارشی در آنها بروز نمی کند. در واقع تنها ۱۰ درصد بیماران سلیاکی که به درماتيت هرپتي دچارند علائم گوارشی بیماری سلیاک را تجربه می کنند

اگزما، پسوریازیس، درماتیت و کهیر از دیگر علائم خارش هستند. 

کنترل علایم بیماری سلیاک 

بیماری سلیاک یک بیماری مادام العمر است که درمان قطعی ندارد. البته بیماران سلیاکی با پیروی از رژیم غذایی فاقد گلوتن می توانند تا حد زیادی علائم این بیماری را کنترل و مدیریت کنند. 

در واقع تمام مواد غذایی حاوی گندم، جو، گندم آلمانی (شهرکردی)، گندم سیاه (چاودار) و جو دوسر باید از رژیم غذایی این افراد حذف شود مگر اینکه برچسب فاقد گلوتن داشته باشند. 

مواد غذایی مضر

با این‌که غذاهای مفید برای بیماری سلیاک وجود دارند و ادامه به آن اشاره خواهیم کرد، اما ابتدا لیستی از مواد غذایی ممنوعه در این رژیم غذایی آورده شده است البته در صورتی که دارای برچسب فاقد گلوتن باشند استفاده از آنها بلامانع است. 

  • پاستا 
  • نان 
  • کیک 
  • انواع پای (شیرین)
  • کراکر 
  • بیسکویت 
  • دسر 
  • سس 
  • آبگوشت

غذاهای مفید برای بیماری سلیاک

خوشبختانه غذاهای مغذی و طبیعی فاقد گلوتن بسیارند. برای دنبال کردن بهتر رژیم غذایی فاقد گلوتن مصرف غذاهای فرآوری شده را کاهش دهید، غذاهای کامل مصرف کنید و برچست مواد غذایی را مطالعه کنید. 

در اینجا لیستی از غذاهای مفید برای بیماری سلیاک که وجودشان در رژیم غذایی سالم فاقد گلوتن ضروری است:

  • گوشت، مرغ و غذاهای دریایی
  • تخم مرغ 
  • لبنیات 
  • میوه 
  • غلات فاقد گلوتن مانند کینوآ، برنج، گندم سیاه (دیلار) و ارزن
  • سبزیجات
  • حبوبات 
  • مغزها 
  • چربی های سالم 
  • گیاهان و ادویه جات 

درصورتی که تصور می کنید به بیماری سلیاک مبتلا هستید حتما با پزشک مربوطه برای انجام آزمایشات مراجعه کنید تا در صورت نیاز رژیم غذایی فاقد گلوتن را پی بگیرد. 

قبل از آزمایشات لازم این رژیم را مورد استفاده قرار ندهید چراکه نتایج آزمایشات را تحت تأثیر قرار می دهد. 

نتیجه‌گیری

بیماری سلیاک بیماری است که طی آن سیستم ایمنی بدن در اثر مصرف گلوتن به روده کوچک حمله می کند. 

درصورت درمان نشدن این بیماری می تواند عوارض جانبی چون مشکلات گوارشی، کمبود مواد مغذی، کاهش وزن و خستگی را به همراه داشته باشد. 

درصورتی که تصور می کنید به این بیماری مبتلا هستید حتما با پزشک خود برای انجام آزمایشات مربوطه مشورت کنید. با پیروی از رژیم غذایی فاقد گلوتن می توان تا حد زیادی این علائم را کاهش و کنترل کرد. 

 

نظر خودتان را ارسال کنید

لطفا نظر خود را وارد کنید
لطفا نام خود را اینجا وارد کنید